Concert 30 maart 16 uur

Chambre d’écoute

<Difference and Repetition>

Katharina Olivia Brand – piano
Verena Sennekamp – cello
Christian Kemper – hobo

De Oostenrijkse componist Bernhard Lang organiseert zijn stukken als delen van grote series die elk over een speciale esthetische kwestie gaan, een specifiek muzikaal fenomeen of een bepaalde compositiestrategie. In 1988 ontstond  het eerste deel van Differenz/Wiederholung voor fluit, cello en piano. Het programma van vandaag draagt deze titel. En het benoemt het idee van het programma: de werken commentariëren op de relatie van gelijkheid en ongelijkheid, continuïteit en discontinuïteit in de hedendaagse muziek. Ze doen dat zowel als afzonderlijke stukken als door de plaatsing in het programma.

Anton Webern                                  Drei kleine Stücke op.11 (1914)
1883-1945                                         cello en piano
Bernhard Lang                                  Differenz / Wiederholung 1.3 (1998/2013)
*1957                                                 versie voor hobo, cello en piano
Anton Webern                                  Drei kleine Stücke op.11
                                                            herhaling
                                        Pauze
Bernd Asmus                                    KNELL (1988)
*1959                                                 piano
Dieter Mack                                      Preret (1983)
*1954                                                 hobo en piano
Helmut Oehring                               LEUCHTER (uit: kurz im Müll gestochert) (1994)
*1961                                                 hobo, cello, geprepareerde piano en opname

Bernard Lang creëert een spel van deceptie waarbij hij herhalingsprocedures gebruikt die verschillen van die in de traditionele muziek. Typerend zijn de cut en loop technieken die  gebruikelijk zijn in hedendaagse media, in het bijzonder de experimentele film.

Het groot opgezette werk van Lang wordt geflankeerd door twee uitvoeringen van Anton Weberns Drei kleine Stücke op. 11 uit 1914, extreem gecondenseerde stukken die afzien van iedere vorm van herhaling of formele terugverwijzing en zo tot symbool worden van niet continueerbare muzikale momenten. Na Langs uitgebreide improvisatie over de mogelijkheden van herhaling klinkt Weberns muziek opnieuw en waarschijnlijk volkomen verschillend.

Een totaal andere benadering van herhaling komt voort uit rituele gebruiken die we in vrijwel iedere cultuur vinden. De componist Dieter Mack maakte een intensieve studie van de muzikale tradities in Indonesië en laat zijn ervaringen in zijn eigen werken doorklinken. In Preret (genoemd naar een zeldzaam dubbelrietinstrument uit Lombok) tracht hij zowel de uitvoerder als de toehoorder op een ritualistische wijze te sensibiliseren de subtiele veranderingen waar te nemen. Deze strategie van sensibilisering wordt al aangekondigd in Bernd Asmus‘ pianostuk KNELL waarin de componist een verschuiving van de waarneming van bekende klanktypes bewerkstelligt door ze te op te laten klinken uit de laagste registers van de piano.

Het programma besluit met een stuk van de Duitse componist Helmut Oehring. Als kind van dove ouders begon hij een ongebruikelijke carrière als autodidact componist. Leuchter (aus: kurz im Müll gestochert) is – evenals het stuk van Lang – deel van een grotere groep stukken en evenals Lang toont hij interesse in quasi-cinematografische technieken. Oehring beschrijft zijn compositie als “een sound-track van een film die niet vertoond wordt”. Zijn gebruik van cuts en loops creëert een wat verwarrende muzikaliteit die scherp contrasteert met de andere stukken in dit concert.

De bezetting

De pianiste Katharina Olivia Brand speelt moderne piano en historische piano’s. Ze studeerde aan het conservatorium in Karlsruhe en aan de Universiteit van California te Los Angeles. In 2001 promoveerde ze op de retorische inhoud van Mozarts pianowerken. Katharina gaf concerten, lezingen en masterclasses in vele staten van Europa , Noord- en Zuid-Amerika en Zuid-Oost Azië. Ze is docente aan de universiteiten van Heidelberg en Graz.

Verena Sennekamp studeerde cello bij Aldo Parisot aan de Yale School of Music bij Aldo Parisot, aan het conservatorium in Karlsruhe en het conservatorium van Amsterdam. Ze sleepte prijzen in de wacht op de International New England Chamber Music Competition en het Europese Regio Cultuur Initiatief. Ze trad op op tal van internationale festivals voor hedendaagse muziek in Engeland, de VS, Duitsland, Zwitserland en Azië.   In 2009/2010 was ze artist in Residence at the Gstaad New Year Music Festival.

De hoboïst Christian Kemper studeerde bij Martin Schie (Essen/Duisburg), bij Thomas Indermühle (Karlsruhe) en bij Peter Veale. Hij is lid van het Initiatief voor Nieuwe Muziek “Suono Mobile” (Stuttgart), Ensemble Surplus (Freiburg) and Ensemble Chronophonie (Freiburg). Hij trad op in tal van Europese landen, de VS, Zuid-Amerika en Zuidoost-Azië.  Hij onderwees muziektheorie aan de conservatoria van Freiburg en Stuttgart en doceert tegenwoordig muziektheorie aan het conservatorium in Karlsruhe.

Concert 23 februari 16 uur

CONVERSATION INTIME

Tatiana Koleva – slagwerk
Goska Isphording – klavecimbel

Een van de grootste meesters van klavecimbelmuziek  François Couperin schreef in 1716 een werk over de kunst van klavecimbelspelen:  L’Art de toucher le clavecin. Het werk gaat over frasering, articulatie maar vooral over een mooie klankvorming. Percussieve bijgeluiden werden als nadelig ervaren en moesten vermeden worden.
In de twintigste eeuw komt daar verandering in. Componisten omarmen de kwaliteiten van het klavecimbel met al zijn percussieve mogelijkheden. Nieuwe composities benadrukken scherpe ritmes en korte articulaties; en dan blijkt het klavecimbel een geweldige partner voor slagwerk te zijn. In het programma van het duo Koleva/ Isphording komen niet alleen klavecimbel en slagwerk dicht bij elkaar, maar ook  de passie van de pleitbezorgers van deze instrumenten.

Programma

Félix Ibarrondo (1943*)                          Onyx 1985
Aled Smith (1990*)                                  Box Toccata 2012 Nederlandse première
Dobri Paliev     (1928 – 1997)                 Mirages 1982
Edison Denisov      (1929 – 1996)          Trois Pièces 1972
                                                   Pauze
Berry van Berkum   (1960*)                   Seventeen D’s 2014  première
Eric De Clercq (1960*)                            Mysterious Forest 2012
Luc Ferrari (1929 – 2005)                       Conversation Intime 1987-88

Félix Ibarrondo werd in 1943 geboren in Spanje uit een muzikale familie. Naast filosofie en theologie studeerde hij compositie en piano. Sinds 1996 woont hij in Parijs, waar hij compositie studeerde bij Max Deutsch en zich bezig hield met elektro-akoestische muziek aan het GRM (Groupe de Recherches Musicales). Hij schrijft veel vocale muziek en orkestwerken.
Het stuk “Mirages” van Dobri Paliev combineert unieke texturen van Bulgaarse folklore met abstracte aleatoriek. De uitvoerder krijgt ruimte voor eigen interpretatie van het werk in de vorm van een korte improvisatie.
Edison Vasiljevitsj Denisov was een Russisch componist uit de zogeheten ‘Underground’ , een ‘Anti-Collectivistische’,  ‘alternatieve’ of ‘nonconformistische’ stroming in de Sovjet-muziek. Denisov studeerde wiskunde, voor hij na kennismaking met Sjostakovitsj naar het conservatorium ging om compositie en piano te studeren. Veel van zijn werken hebben een wiskundige basis, waarbij hij tracht het rubato in exacte noteringen met complexe ritmiek te noteren. Zo zit zijn werk vol van antimetrische figuren en maatwisselingen. Ook maakt hij veel gebruik van dodekafone elementen.
Eric de Clercq voelt zich sterk verwant met componisten als Edgar Varese, Luigi Nono, John Cage en Iannis Xenakis. Ook zijn schilders (Armando, Alberto Giacometti, Francis Bacon), dichters (Charles Bukowski, Kees Ouwens) en filmers (David Lynch, Lars von Trier) een voortdurende bron van inspiratie. Zijn ‘Mysterious Forest’ is geschreven voor Tatiana Koleva. Het verwijst naar een instrument waar Tatiana zeer virtuoos is: de marimba. ‘Mysterious Forest’ gebruikt de techniek die het bespelen van de marimba zeer gebruikelijk is:  twee stokken per hand. De instrumentkeuze is aan de uitvoerder en kan – met de beperking dat het hout moet zijn – bij elke uitvoering verschillen.
De toelichting van Luc Ferrari bij Conversation Intime geeft het idee en de inspiratie van Tatiana Koleva en Goska Isphording om een duo te vormen  weer: “… There are no words, not significances, literary ones or others, but simply the desire to make two so dissimilar instruments speak together. Were they going to put in danger each other, or were they going to play their differences and benefit from them along this ballade? It was thus necessary to propose a conversation to them in which they could fuse closely….”

Tatiana Koleva, geboren in Varna, Bulgarije, weet als geen ander nieuwe muziek op een intrigerende en gepassioneerde manier te brengen en toegankelijk te maken voor een breed publiek. Zij heeft in het bijzonder bijgedragen aan de emancipatie van de marimba en ander slagwerk als volwaardige solo-instrumenten. Er zijn meer dan 85 composities speciaal voor haar solo- en ensembleprojecten geschreven. In 2010 ontving zij de prijs ‘Musician of the Year Bulgaria’, toegekend door het Bulgaarse publiek en de Nationale Bulgaarse radio. Tatiana werkt nauw samen  met gerenommeerde componisten als Klaas de Vries, Louis Andriessen, Yannis Kyriakides, Jacob ter Veldhuis, Klas Torstensson, Peter Klatzow, Martin Georgiev, Emmanuel Séjourné. Ze is docent slagwerk/marimba aan de conservatoria in Rotterdam en Groningen. Ze is oprichter en artistiek leider van de in 2009  opgerichte ‘Youth Percussion Pool’, voor getalenteerde jonge slagwerkers.

Goska Isphording, geboren in Polen, studeerde klavecimbel aan de muziekacademie van Krakow waar zij in 1998 cum laude afstudeerde. Vervolgens studeerde ze bij Patrick Ayrton aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag, bij Annelie de Man aan het Conservatorium van Amsterdam en bij Elisabeth Chojnacka in het Salzburgse Mozarteum. Ze behaalde haar Master of Music ‘Contemporary Harpsichord’ in 2003. Op dit moment is zij kandidaat doctoraat aan de Muziek Academie in Krakow en is zij werkzaam als docent hedendaagse klavecimbeltechnieken aan het conservatorium van Amsterdam.
Als soliste en in de duo-categorie behaalde ze eerste prijzen op het ‘Penderecki International Competition of Chamber music in Krakow’ en was ze finaliste met het Roentgen Ensemble van de ‘International Gaudeamus Interpreters Competition’. Bij haar reizen door Europa en door haar onnavolgbare spel heeft Goska Isphording de aandacht getrokken van veel componisten en opdrachtgevers. Als gevolg daarvan voerde zij de laatste jaren bijna vijftig premières uit en werkte ze samen met componisten in de elektronische studio’s van STEIM (Amsterdam) en SARC (Belfast). Haar inzet en passie om schijnbaar onverenigbare vormen samen te brengen brachten haar er toe ‘The Roentgen Connection’ in 2001 mede op te richten. Dit ensemble combineert een historische inslag met hedendaagse idealen.