TONGEN & SNAREN

NIEUW AMSTERDAMS PEIL
Dirk Luijmes harmonium
Heleen Hulst viool
Emma Breedveld altviool
Mick Stirling cello

Een harmonium – de psalmenpomp van weleer – samen met een strijkje … op papier lijkt het een stoffige en bedaagde combinatie voor slaapverwekkende salonmuziek.  De werkelijkheid is compleet anders: tenminste,  als we het hebben over de dialoog  die harmoniumspecialist Dirk Luijmes en de virtuoze strijkers van Nieuw Amsterdams Peil aangaan.  Kersverse muziek van eigen bodem, waaronder ongehoorde werken van Eric Verbugt en Janco Verduin,  gestoorde gammeligheid van Martijn Padding, rammelende bellen van Theo Loevendie én aanstekelijk Tsjechisch vuur van Antonín Dvořák: snaren en tongen komen in de maximale trilstand.

• Martijn Padding (1956)                    uit Cow Music (2004)
  Vox humana/Padding’s Country Dance no. 2
  harmonium
• Eric Verbugt  (1966)                        Gedankenspiele (2012)
  2 violen, cello, harmonium

• Chiel Meijering (1954)                     Duo’s (2002)
  2 violen
• Gilius van Bergeijk (1946)               Ups & Downs (1999)
  harmonium
• Antonin Dvořák  (1841-1904)           Drie Bagatellen
  2 violen, cello, harmonium
                              Pauze

• Theo Loevendie (1930)                   Dance (1986)
  vioolsolo
• Antonin Dvořák (1841-1904)           Drie Bagatellen
  2 violen, cello, harmonium
• Janco Verduin (1972)                      De meerval ontraadseld (2002)
  2 violen, cello, harmonium

Emma Breedveld kreeg haar eerste vioollessen van vioolpedagoge Coosje Wijzenbeek. Daarna studeerde zij aan de conservatoria te Utrecht en Amsterdam (bij István Párkányi). Zij volgde masterclasses bij Yvri Gitlis, Gilles Apap en Giora Feidman. Ze was zes jaar lang eerste violist bij het Escher Ensemble, waar zij ook de artistieke leiding voerde. Daarna toerde zij enkele jaren als eerste violiste van Carel Kraayenhof’s Sexteto Canyengue de wereld door. Tegenwoordig is zij verbonden aan het Ives Ensemble, aan Ensemble Lunapark en Floreal Strijkkwartet. Zij is docent aan het Conservatorium van Amsterdam en aan de Muziekschool Amsterdam.

Heleen Hulst studeerde bij Vera Beths aan het Koninklijk Conservatorium. De afgelopen jaren maakte zij deel uit van o.a. het ASKO-Schönberg Ensemble, Nieuw Ensemble, Remix Porto en Wendingen. Als solist trad ze op met het Radio Symfonie Orkest en het London Sinfonietta met Peter Serkin. In 1995 en 1997 nam zij deel aan het Tanglewood Music Festival waar zij werd onderscheiden met de prijs voor `an outstanding violinist`. Haar brede belangstelling bracht haar tot samenwerkingen met het Nederlands Dans Theater, ZT Hollandia en choreograaf Paul Selwyn Norton. Met pianist Gerard Bouwhuis vormt zij een duo dat zich vooral toelegt op het repertoire van de 20ste eeuw. Verschillende Nederlandse componisten droegen werk aan hen op waaronder Paul Termos, Elmer Schönberger, Peter Adriaansz en Martijn Padding.

Michael Stirling studeerde aan de Guildhall School of Music bij o.a. Raphael Wallfisch, het Banff Centre in Canada en het New England Conservatory in Boston. Michael begon als eerste cellist bij het Ensemble Modern in Frankfurt. Hij voegde zich in 1997 bij het Brindisi String Quartet. Na drie jaar besloot hij het Greenwich Quartet te vormen. Michael is een veel  gevraagde gast bij andere kamermuziekensembles. Sinds 2000 heeft hij zijn werkterrein uitgebreid naar het symfonisch repertoire en was hij solocellist bij o.a. het London Symphony Orchestra en het English Chamber Orchestra. Vanaf september 2003 is hij eerste cellist van het Radio Filharmonisch Orkest.

Dirk Luijmes won prijzen bij (inter)nationale orgelconcoursen en trad op van Warschau tot New York. Hij profileert zich o.m. als harmoniumspeler en liet tal van componisten voor zijn instrument schrijven. Luijmes speelde met vooraanstaande ensembles en in diverse speciale producties, w.o. de wereldpremière van de 1919-versie van Stravinsky’s Les Noces. In 2010 verzorgde hij in Carnegie Hall (VS) de Amerikaanse première van het voor hem geschreven First Harmonium Concerto van Martijn Padding, samen met het ASKO-Schönberg Ensemble o.l.v. Reinbert de Leeuw. Hij is artistiek leider van Stichting Longen & Tongen. Luijmes maakte diverse opnamen, w.o. een cd met een door hem ontdekte suite van Froberger.

De Stichting Longen & Tongen werd in 1999 opgericht door Dirk Luijmes. Sinds die tijd organiseert de stichting vrijwel jaarlijks projecten, waarin het harmonium of andere historische toetsinstrumenten een belangrijke rol krijgen.  De laatste jaren produceerde Longen & Tongen onder meer Luchtwegen (in windmolens), Blub, blub, blub (watermuziek op boten) en Harmonie der Sferen (sterrenconcerten in de buitenlucht) en Sst. (stilteconcerten).

Tongen en snaren is een productie van Stichting Longen & Tongen en wordt financieel mede mogelijk gemaakt door:  Gemeente Arnhem, Gemeente Nijmegen, Stichting John Kasander, Montferland Cultuurfonds, Fonds Gemeente Spaarbank Doetinchem, Stichting SCALA.

DoelenKwartet

Frank de Groot viool
Maartje Kraan viool
Karin Dolman altviool
Hans Woudenberg cello

m.m.v. Eva Zöllner accordeon

In de laatste decennia heeft de accordeon zich gestaag ontwikkeld van een volksmuziekinstrument tot een instrument waarvoor de grote componisten graag schrijven.
 Het vorige concert hoorde u hoe viool en de russische knopaccordeon, de bajan samengingen. Ditmaal hoort u hoe het scala aan klankkleuren die de accordeon kan oproepen, zich laat mengen met die van het strijkkwartet. Dat is wat de Deense componist Hans Abrahamsen en zijn Duitse collega Wolfgang Rihm in hun composities laten horen.
Charles Ives componeerde precies 100 jaar geleden zijn tweede strijkkwartet, een werk vol extremen, dissonantie en lyriek. Het is een van de pijlers van de Amerikaanse muziek. Nu nog – een eeuw later – stijgt de verbazing bij het luisteren er naar.
Abrahamsen liet voor het eerst van zich horen in de jaren zeventig toe hij zich achter de `Nieuwe Eenvoud´ die zich in de Deense muziek aftekende schaarde – een beweging die zich verzette tegen de complexiteit en publieksonvriendelijkheid van de toenmalige avantgarde. Sindsdien is zijn muziek beduidend gelaagder en minder `eenvoudig´ geworden. In zijn strijkkwartetten hoort u hoe uit een aanvankelijk kaal, abstract lijnenspel een levend, pulserend geheel opbloeit met soms schaamteloos `ouderwets´-romantische passages en – in de werken met accordeon – zelfs een natuurgetrouwe benadering van ademhaling.
Van de in 1971 geboren Brit Thomas Adès hoort u zijn tweede strijkkwartet, een in vergelijking met andere werken van hem een relatief onderkoeld compositie. De titel ‘The four quarters’ verwijst naar vier stadia van een etmaal, beginnend met de nacht.  In het tweede deel vertolken pizzicatonoten het vallen van dauwdruppels in de ochtend en priemen weidse, ‘open’ akkoorden als zonnestralen door de nevelachtige sfeer. ‘Days’ is verzadigd van activiteit: een opeenstapeling van rusteloze patronen, culminerend in een ‘gezamenlijk moment’ waarin de strijkers unisono dezelfde beweging volgen. De titel van het slotdeel slaat op een merkwaardig biologisch fenomeen. De klok geeft vierentwintig uren aan, maar correspondeert niet met de aangeboren tijdscyclus van het menselijk lichaam: volgens de interne menselijke klok is een dag vijfentwintig uur lang. Met sardonisch plezier vertaalde Adès dit gegeven in muziek: de kwartetleden krijgen de buitenissige maatsoort 25/16 voorgeschoteld.

PROGRAMMA

Hans Abrahamsen (1952*)     Air, accordeon solo (2007)
Thomas Adès (1971*)             The four quarters, tweede strijkkwartet (2010)
Hans Abrahamsen                 Three little nocturnes, voor accordeon en strijkkwartet (2005)
                                 pauze
Wolfgang Rihm (1952*)         Fetzen 3 + 8 voor accordeon en strijkkwartet (2002/2004)
Charles Ives (1874-1954)     Tweede strijkkwartet (1907/’13)

Het DoelenKwartet is een van de belangrijkste strijkkwartetten in Nederland op het gebied van de hedendaagse klassieke muziek. Het repertoire omvat zo’n 200 voornamelijk eigentijdse werken en composities uit de vroeg-twintigste eeuw. Om deze nieuwe muziek in een historisch perspectief te kunnen plaatsen, laat het kwartet incidenteel ook de klassieken herleven. De vele ontmoetingen die het DoelenKwartet met vooraanstaande componisten mocht hebben, zijn voor het kwartet een leidraad geweest bij het vormen van een onmiskenbaar eigen signatuur: Steve Reich, Henri Dutilleux, Kevin Volans, John Adams, Wolfgang Rihm, Hans Abrahamsen, Willem Jeths, Peter-Jan Wagemans.
Het DoelenKwartet is het huiskwartet van Concertgebouw de Doelen, de concerten van het DoelenKwartet vormen dan ook een substantieel onderdeel van de Red Sofa Serie. Met ingang van seizoen 2010/2011 verzorgt het DK ook in de Nieuwe Kerk te Den Haag een eigen serie.
Behalve op de belangrijke Nederlandse podia en festivals trad het kwartet op in Frankrijk, Duitsland, Polen, Tsjechië, Zwitserland, Denemarken en Costa Rica.
Verder profileert het DoelenKwartet zich met bijzondere cd-opnamen van componisten als Hans Erich Apostel, Karl Amadeus Hartmann, Wolfgang Rihm en Willem Jeths.
Cybele-Records is het label waarmee het DK samenwerkt. De bij Cybele uitgebrachte cd’s werden allen onderscheiden met diverse prijzen, waaronder tweemaal de Echo Klassik Preis, de Leopold Preis, de Editors Choice van The Grammophone en nominaties voor de Deutsche Schallplattenpreis 2009 en 2010.

Eva Zöllner (*1978) studeerde accordeon aan de conservatoria van Keulen en Kopenhagen bij Geir Draugsvoll. Met groot engagement zet zij zich in voor hedendaagse componisten. Zij maakt deel uit van diverse kamermuziekformaties, nieuwe programmaconcepten ontwikkelend, vaak met een multi-disciplinair karakter (Bijvoorbeeld musikFabrik; Athelas Sinfonietta Copenhagen, Birmingham Contemporary Music Group, La Camerata de Las Americas).
Concerten als soliste voerden haar naar de meeste landen van Europa, naar Japan, Canada, de USA, Argentinie, Brazilië, Cuba, Uruguay, Venezuela en naar Mexico waar zij een wezenlijke bijdrage aan het promoten van de accordeon levert.
De intensieve samenwerking met componisten van haar generatie vormt, net als bij het DoelenKwartet, een belangrijk aspect van haar loopbaan. Dat heeft tot nu toe geresulteerd in premières van meer dan 80 werken in binnen- en buitenland.