Concert zondag 15 februari


Marco Blaauw – trompet
Christine Chapman – hoorn
Bruce Collings – trombone
Melvyn Poore – tuba

Vier blazers van het befaamde Keulse Ensemble MUSIKFABRIK presenteren een programma met zeer recente werken – waaronder een werk van  Georg Friedrich Haas ter nagedachtenis aan de zwarte Amerikaan Eric Garner die afgelopen jaar de dood vond toen hij door de politie van New York in een wurggreep genomen werd. De première vindt op 8 februari plaats in de Philharmonie van Keulen (livestream op internet).

G.F. Haas – I can’t breathe, trompetsolo, 11 (2014) trompet
Liza Lim – Wild winged one, cornet solo, 9 (2007) hoorn
G.F. Haas – Einklang freier Wesen … 15 (1996) versie voor trompet, trombone en tuba
.                                               pauze
Rebecca Saunders – “Study Improvisation” on palette of sounds 10 (2015)
Melvyn Poore – Vor! 25 (2014) voor trompet, hoorn, trombone en tuba, alle vier met dubbele bekers

Haas schrijft over zijn ‘I can’t breathe’:

[…]  „I can’t breathe“ für Trompete solo, in memoriam Eric Garner beginnt – ziemlich traditionell – mit einem Trauergesang: eine freie Kantilene im zwölftönigen Raum. Dann verengen sich die Intervalle. Der Gesang wird immer mehr erstickt, zuletzt in einer Sechzehnteltonskala. Dieser sich verengende Trauergesang steht in einem Klangraum weiter Trompetentöne extremer Register und wechselnder Farben – vielleicht vorsichtige Symbole für jene Welt, aus der das Opfer gewaltsam gerissen wurde.
Den Tätern gebe ich keine Töne.
Die Aufführung erfordert zahlreich rasche Dämpferwechsel und langsame Veränderungen der Dämpfer. Dafür ist Marco Blaauws Doppeltrompete bestens geeignet […]

Sinds de oprichting staat Ensemble Musikfabrik uit Keulen bekend als een van de leidende ensembles voor hedendaagse muziek. Het ensemble oriënteert zich op artistieke innovatie en produceert in het bijzonder nieuwe, onbekende en vaak speciaal in opdracht van het ensemble geschreven werken. Het resultaat van die samenwerking met de componisten wordt door het ensemble gepresenteerd in meer dan 100 concerten per jaar zowel in Duitsland als elders, op festivals, in hun eigen serie “Musikfabrik WDR” en in radio-opnames en cd-producties.
De gastenlijst is lang, prominent en omvat musici als Mark Andre, Louis Andriessen, Stefan Asbury, Sir Harrison Birtwistle, Unsuk Chin, Péter Eötvös, Brian Ferneyhough, Heiner Goebbels, Toshio Hosokawa, Michael Jarrell, Mauricio Kagel, Helmut Lachenmann, David Lang, Liza Lim, Benedict Mason, Mouse on Mars, Carlus Padrissa (La Fura dels Baus), Emilio Pomàrico, Enno Poppe, Wolfgang Rihm, Peter Rundel, Rebecca Saunders, Karlheinz Stockhausen, Ilan Volkov en Sasha Waltz.

Marco Blaauw (1965) studeerde aan het Sweelinck Conservatorium in Amsterdam en vervolgde zijn studie bij Pierre Thibaud en Markus Stockhausen. Marco: “Hedendaagse muziek hoorde ik voor het eerst als kind op de televisie. Ik zag hoe het publiek de handen achter de oren hield. Precies dat wilde ik ook – dat mensen zich inspannen en zich verwonderen over wat ze horen”. De keuze voor trompet was een praktische. “Ik ben in een dorp opgegroeid. Daar hadden ze een blaasorkest en ze hadden een trompettist nodig”. Zijn levensdoel: “Ik had steeds het beeld van een troubadour die iets nieuws verbreidt voor ogen. Dat wilde ik ook – met mijn trompet! . . . De trompet is in veel opzichten verwaarloosd. Mijn opgave is de techniek verder te ontwikkelen en componisten hiervoor te interesseren.” Het resultaat: werken van Richard Ayres, Martijn Padding, Gijsbrecht Roye, Isabel Mundry, Peter Eötvös en anderen geschreven voor en gestimuleerd door Marco; een intensieve samenwerking met Karlheinz Stockhausen, solistische optredens en . . . de musikFabrik.

Bruce Collings (Kansas City, 1957) is een uiterst veelzijdig trombonist die studeerde bij Steven Zellmer aan de universiteit van Minnesota en bij de onorthodoxe John Swallow aan het New England conservatorium in Boston. Sindsdien speelt hij in symfonie-orkesten en koperkwintetten waarbij hij een prijs ontving als kwintet-speler bij de internationale competitie in Narbonne en een positie verwierf als 1e trombonist bij de Bergische Symphoniker. Momenteel heeft hij als lid van Musikfabrik alle mogelijkheden de grenzen van zijn instrument te verkennen en de techniek verder te ontwikkelen.

Christine Chapman behaalde haar bachelor aan de universiteit van Mitchigan. Ze emigreerde in 1991 naar Duitsland toen haar de positie van eerste hoorniste bij de Hofer Symphoniker aangeboden werd. In 1996 verhuisde zij naar de regio van Keulen en werkt sindsdien freelance met tal van orkesten in Europa waaronder de NDR- en WDR-symfonie-orkesten, de Deutsche Oper Berlin, het Gürzenich Orkest Keulen en het Koninklijk Orkest van Antwerpen. Haar werk met Musikfabrik bracht haar in contact met het Ensemble Modern in Frankfurt waar zij een regelmatige gast is.

Melvin Poore onderzoekt de mogelijkheden van de schijnbaar onhandelbare tuba. Zijn ervaringen als ‘music director’ van het Birmingham Arts Lab lieten hem zien hoever de mogelijkheden boven die van een orkest uitgaan. “Zelfs als student,” schrijft hij “speelde ik bij voorkeur stukken die überhaupt niet voor de tuba geschreven waren”. Zijn experimenten met tape en elektronica brachten hem tot experimenten met de interactie tussen akoestische instrumenten en technologie. Hij geeft zijn ervaring als interpretator, componist en docent door als onderzoeksassistent aan het Salford College of Technology, als gast aan het Zentrum für Kunst- und Medientechnologie  in Karlsruhe en als visiting professor voor elektro-akoestische muziek aan het Royal College of Music in Londen.

Klik voor een interview met Marco over zijn visie op voor en inzet voor de Musikfabrik hier.

Concert zondag 11 januari 2015

MONDRIAAN KWARTET 

Jan Erik van Regteren Altena  viool
Edwin Blankenstijn  viool
Anna den Herder  altviool
Eduard van Regteren Altena  cello

We openen het nieuwe jaar met het befaamde Mondriaan Kwartet.

Centraal staat ‘Different Trains’ van Steve Reich. Tijdens de Tweede Wereldoorlog pendelde Reich geregeld met de trein tussen New York en Los Angeles om zijn gescheiden ouders te bezoeken. Vele jaren later realiseerde hij zich dat, was hij als Jood in die tijd in Europa geweest, dit evengoed een Holocaust-trein had kunnen zijn. Die gruwelijke gedachte inspireerde hem in 1988 tot zijn driedelige compositie voor strijkkwartet en tape.

Voor de pauze hoort u Górecki’s tweede strijkkwartet. Het werk werd geschreven in opdracht van het Kronos kwartet nog voor Górecki’s met zijn symfonie der klaagzangen internationale faam verwierf. De ondertiteling ‘Quasi una Fantasia’ (naar Beethovens ‘Monscheinsonate’) is niet toevallig. Górecki liet zich bij het schrijven van zijn eerste twee strijkkwartetten inspireren door Beethoven. Het werk staat zowel qua structuur als akkoorden vol van 20e eeuwse referentie naar Beethovens werk.

Henryk Górecki  (1933 – 2010)  Quasi una Fantasia, Strijkkwartet no. 2, 1990 – 1991
1. Largo sostenuto – Mesto
2. Deciso energico
3. Arioso: Adagio cantabile
4. Allegro: Lento – Tranquillissimo
.                                                        pauze
Steve Reich (1936 – )  Different Trains voor strijkkwartet en tape, 1988
1. America—Before the war
2. Europe—During the war
3. After the war

Reich schrijft over zijn ‘different trains’:

Different Trains, for String Quartet and pre-recorded performance tape, begins a new way of composing that has its roots in my early tape pieces It’s Gonna Rain (1965) and Come Out (1966). The basic idea is that carefully chosen speech recordings generate the musical materials for musical instruments.
The idea for the piece form my childhood. When I was one year old my parents separated. My mother moved to Los Angeles and my father stayed in New York. Since they arranged divided custody, I travelled back and forth by train frequently between New York and Los Angeles from 1939 to 1942 accompanied by my governess. While the trips were exciting and romantic at the time I now look back and think that, if I had been in Europe during this period, as a Jew I would have had to ride very different trains. With this in mind I wanted to make a piece that would accurately reflect the whole situation. In order to prepare the tape I did the following:

  1. Record my governess Virginia, then in her seventies, reminiscing about our train trips together.
  2. Record a retired Pullman porter, Lawrence Davis, then in his eighties, who used to ride lines between New York and Los Angeles, reminiscing about his life.
  3. Collect recordings of Holocaust survivors Rachella, Paul and Rachel, all about my age and then living in America—speaking of their experiences.
  4. Collect recorded American and European train sounds of the ‘30s and ‘40s.

In order to combine the taped speech with the string instruments I selected small speech samples that are more or less clearly pitched and then notated them as accurately as possible in musical notation.
The strings then literally imitate that speech melody. The speech samples as well as the train sounds were transferred to tape with the use of sampling keyboards and a computer. Three separate string quartets are also added to the pre-recorded tape and the final live quartet part is added in performance. […]
The piece thus presents both a documentary and a musical reality and begins a new musical direction. It is a direction that I expect will lead to a new kind of documentary music video theatre in the not too distant future.

Het Mondriaan Kwartet werd in 1982 opgericht en legt zich toe op de uitvoering van het 20ste eeuwse repertoire. Regelmatig geeft het Mondriaan Kwartet opdrachten aan componisten. Meer dan honderd stukken werden speciaal voor het kwartet geschreven, onder andere door Iannis Xenakis, Guus Janssen, Henry Brant, Diderik Wagenaar, Luca Francesconi, Takayuki Rai, Henny Vrienten, Neely Bruce en Paul Termos. Verder bracht het Mondriaan Kwartet wereldpremières van het Tweede en Derde strijkkwartet van de Amerikaanse componist George Antheil (1900-1959). Het Mondriaan Kwartet trad o.a. op tijdens het Holland Festival en tal van internationale evenementen. Onder de door meer dan 20 door hen uitgebrachte cd’s bevindt zich de dubbel-cd “Cartoon/S&M” van John Zorn en de bij het 20-jarig jubileum uitgebrachte cd “The girlssss collection” van Chiel Meijering.